ADHD i sen – dlaczego twój mózg nie chce się wyłączyć

Leżysz gotowy do snu – wszystko oprócz głowy

Pozwól, że opiszę ci jedną konkretną noc. Nie najgorszą. Jedną z wielu.

Leżę w łóżku. Ciało jest zmęczone. Oczy są zamknięte. Wszystko jest gotowe do snu. Poza jedną rzeczą. Moją głową. Nagle włącza tryb analizy. Wraca do rozmowy sprzed tygodnia. Przeskakuje na pomysł na film, który przyszedł mi do głowy przy kolacji. Zaczyna snuć plany dotyczące mnie w przyszłości. Wraca do lęku o zdrowie spowodowanego – o zgrozo – niedoborem snu. A przy okazji liczy.

Każda myśl ciągnie następną. Jak scrollowanie – tylko w głowie. Tyle że bez możliwości zamknięcia aplikacji.

Zerkam na zegarek. Jest pierwsza dwadzieścia trzy. Zostały cztery godziny i trzydzieści siedem minut. Jeśli zasnę w ciągu piętnastu minut, będę miał cztery godziny dwadzieścia dwie minuty snu. Oczywiście nie zasypiam w ciągu piętnastu minut. Więc zaczynam obmyślać plan minimum na jutro. Które spotkania mogę przeżyć na autopilocie, a które przełożyć? Na których nikt nie zauważy, że funkcjonuję na rezerwach?

Trzy i pół godziny. Nowy dzień. Zaczynamy dzień udawania w pracy, że wszystko gra. Znasz to?

To nie jest zwykła bezsenność. Nie wynika z lęku przed ciemnością ani z bólu, który utrudnia zasypianie. To efekt tego, że mózg przez cały dzień coś robił, i teraz, gdy panuje cisza, ma wolną przestrzeń. I nie zamierza jej marnować.

W dzień tłumiłem te myśli. Spotkania, dziesiątki wiadomości, zadania, ludzie – wszystko dawało mózgowi to, czego potrzebował. Bodziec. Ruch. Coś do przetworzenia. W nocy nie ma dokąd uciec.

Nawet silne leki nie wyłączały głowy

Przez lata myślałem, że mam problem z zasypianiem. Że gdybym tylko znalazł odpowiednią technikę, właściwy rytuał, cudowną tabletkę, to wreszcie zasnę jak normalny człowiek.

Odwiedziłem kiedyś psychiatrę, żeby skonsultować ten problem. Przepisał mi silne leki nasenne. Te, o których myślisz. I powiedział: „To panu pomoże".

Z nadzieją wziąłem tabletkę. Położyłem się. Ciało zrobiło się ciężkie. I leżałem. Mózg dalej na pełnych obrotach. Jakby ktoś dał ci środek przeciwbólowy na nogi, kiedy problem jest w głowie.

Wróciłem na wizytę i powiedziałem, że nie działa. Pamiętam ten moment bardzo dokładnie. Bo poczułem wtedy, że jeśli nawet silne leki nasenne nie pomagają, to może naprawdę coś jest ze mną bardzo nie tak. Do tego momentu zawsze była jeszcze jakaś linia obrony. Jeszcze coś do wypróbowania. Jeszcze jedna rzecz, która może tym razem zadziała. A tu nic.

Długo nie rozumiałem dlaczego. I dopiero znacznie później, po trzydziestce, dotarło do mnie coś, co zmieniło sposób, w jaki patrzę na ten problem.

Sen to rachunek za cały dzień udawania

Mój mózg ma jeden podstawowy mechanizm przetrwania w ciągu dnia – tłumienie. Tłumię myśli, które nie są na temat. Tłumię skojarzenia, które mnie rozpraszają. Tłumię całą tę burzę, która dzieje się w środku, żeby wyglądać i funkcjonować jak człowiek, który ma wszystko pod kontrolą.

I to działa. Przez kilka godzin, może przez cały dzień. Ale myśli nie znikają. One czekają.

Noc to jedyny moment, kiedy nie ma już nic do stłumienia. Żadnych zadań, żadnych bodźców, żadnej struktury, która trzyma je na miejscu. Wszystko, co było tłumione przez cały dzień, wraca. Z odsetkami.

To nie jest problem z zasypianiem. To jest rachunek za cały dzień udawania.

Różne noce, ten sam brak snu

Gonitwa myśli to jeden ze sposobów, w jaki mózg odmawia współpracy w nocy. Ale przez lata rozpoznałem kilka innych. Każdy wygląda inaczej. I każdy kończy się tak samo.

Noc, która wreszcie jest tylko twoja

Jest dwudziesta trzecia. Powinieneś kłaść się spać i doskonale o tym wiesz. Przez większość dnia poświęcałeś czas innym. Spotkania, maile, zadania, oczekiwania. Potem przyszły obowiązki związane z życiem i podstawową egzystencją. Każda godzina była czyjaś, miała swój cel, termin i presję. Żadna nie była do końca twoja.

I przychodzi ten moment. Jest cicho. Nikt nic nie chce. Nikt nie czeka. Siadasz z telefonem albo z laptopem i w końcu jesteś. Nikt nie ocenia, jesteś tylko ty i noc. Noc jest twoja. A twój mózg broni tej przestrzeni jak twierdzy.

Wiesz, że płacisz snem. Mózg tak samo to wie. Ale w końcu odzyskuje to, czego chciał przez cały dzień – czas na własną wyłączność. To ma nawet swoją nazwę: bedtime procrastination, odwlekanie snu. I przy ADHD jest szczególnie silne, właśnie dlatego, że cały dzień odbywa się pod cudzą presją. Wieczór to jedyna przestrzeń, w której nikt ci nic nie narzuca. Jedyna chwila autonomii.

Problem w tym, że płacisz za nią czymś, czego i tak ci desperacko brakuje. A następnego dnia potrzebujesz tej przestrzeni jeszcze bardziej. Błędne koło jest gotowe.

Nocne rozliczanie całego dnia

Wiercisz się w łóżku. Setki myśli napływają ci do głowy. Wracasz do rozmowy z rana. Chyba powiedziałeś coś nie tak. Albo nie powiedziałeś, choć powinieneś, bo coś było niesprawiedliwe. Ktoś rzucił ci dziwne spojrzenie i dopiero teraz, w ciszy, zaczynasz analizować dlaczego.

Potem wraca tamta sytuacja sprzed tygodnia. I kolejna sprzed miesiąca. I jeszcze ta, o której myślałeś, że już ją przepracowałeś. Czasem nawet coś z dzieciństwa. Twój mózg w ciągu dnia nie miał czasu na domknięcie tych pętli. Było za dużo bodźców, za dużo zadań, za dużo rzeczy do ogarnięcia. Więc odkładał je cierpliwie na później. I teraz jest „później".

Wszystkie niedomknięte sprawy wychodzą jedna po drugiej, jak demony spod łóżka. Twój mózg nie odpuszcza, dopóki każdy z nich nie zostanie odesłany do piekła. Ale po każdym pojawia się następny, jakby pod łóżkiem był otwarty jakiś portal.

To rozliczanie nie jest żadną dysfunkcją. Jeśli masz w sobie dużo wrażliwości, to potrzebujesz chwili, żeby spojrzeć na pewne rzeczy w spokoju. A w ciągu dnia twój mózg nie dostał wystarczająco dużo przestrzeni, żeby przetworzyć to, co przeżył. Więc bierze ją teraz – okradając cię ze snu. Problem w tym, że ty chcesz wtedy spać.

Im bardziej chcesz zasnąć, tym trudniej

Nie możesz zasnąć. Zerkasz na zegarek. I zaczyna się. „Oho. Zostały cztery godziny. Będę niewyspany." „Jeśli zasnę zaraz, to może jeszcze jakoś to uratuję." „Czemu nie mogę po prostu zasnąć jak normalny człowiek?"

Stresujesz się tym, że nie możesz zasnąć, i generujesz jeszcze więcej stresu, a ten z kolei uniemożliwia sen. To jedna z najbardziej okrutnych pułapek, jakie twój mózg może na ciebie zastawić. Używa twojej własnej świadomości przeciwko tobie. Im bardziej wiesz, że potrzebujesz snu, tym trudniej jest ci go otrzymać.

Sam przez lata byłem mistrzem tej dyscypliny. Zamiast spać, zarządzałem katastrofą, której głównym bohaterem byłem ja sam. Nie zliczę nocy, kiedy potrafiłem wręcz wyzywać się w myślach, bo byłem tak zły na ten stan.

Twój zegar chodzi inaczej niż reszcie

Jest dwudziesta druga. Wszyscy wokół ziewają, wygaszają ekrany, mówią „dobranoc". A ty właśnie zaczynasz żyć. Myśli są wyraźniejsze. Energia wraca. Nagle masz ochotę pisać, czytać, tworzyć, rozmawiać. Jakby ktoś przełączył w tobie niewidzialną dźwignię.

Wiem, że się powtarzam, ale to nie kwestia dyscypliny. U wielu z nas inaczej ustawiony jest rytm dobowy. Nasz biologiczny „wieczór" zaczyna się wtedy, gdy „normalny" człowiek już śpi. A biologiczny „poranek", kiedy budzik dzwoni o szóstej, dla naszego mózgu jest środkiem nocy. Trochę przerysowałem, ale chciałem oddać to, z czym się mierzymy.

Każdego ranka budzisz się w środku swojej nocy. I zaczynasz walkę.

Budzik o szóstej w środku twojej nocy

Tiit, tiit, szósta rano – budzik się wydziera. W tym momencie jest kilka rzeczy, które wiesz. Wiesz, że musisz wstać. Wiesz, że masz ważne rzeczy do załatwienia. Wiesz, że inni są już na nogach i z wkurzającą świeżością funkcjonują.

Leżysz i nie możesz się ruszyć. Ciało jak zalane betonem. Myśli mają opóźnienie. Jakbyś próbował uruchomić komputer, który jeszcze nie skończył się wyłączać. Twój mózg zasnął o drugiej. I teraz, o szóstej, jest w środku swojego najgłębszego snu.

Dla ludzi z zewnątrz wyglądasz jak ktoś, komu się nie chce. Jak ktoś, kto nie podchodzi poważnie do siebie i do życia. Dla ciebie to codzienne zderzenie biologii z harmonogramem, który nigdy nie był pisany z myślą o twoim mózgu.

Różne noce. Różne mechanizmy. Ale wynik ten sam – za mało snu, za dużo razy, przez za wiele lat. I to, co ta arytmetyka robi z twoim życiem, jest znacznie poważniejsze niż dzisiejsze zmęczenie.

Co tak naprawdę tracisz przez nieprzespane lata

Zmęczenie to tylko powierzchnia, coś, co łatwo zidentyfikować. Wszyscy wiedzą, że niewyspany człowiek jest zmęczony. To widać, czuć, słychać. Ale jest kilka rzeczy, które niby logicznie łączą się z wieloletnim niedosypianiem, a mimo to rzadko się o nich mówi. A przy ADHD jeszcze łatwiej je przeoczyć, bo na pierwszy rzut oka to może być „po prostu ADHD". I właśnie dlatego są najgroźniejsze.

Gorsza wersja samego siebie

Kiedy nie masz dość snu, nie jesteś po prostu zmęczony. Jesteś gorszą wersją siebie. I tym razem to nie metafora.

Mózg z ADHD każdego dnia i tak pracuje na wyższych obrotach, niż powinien. Więcej filtrowania, więcej tłumienia, więcej wysiłku, żeby wyglądać i funkcjonować „normalnie". Rezerwy są automatycznie mniejsze niż u innych. A sen to jedyny moment, kiedy te rezerwy mogą się odbudować.

Kiedy go brakuje, nie tracisz tylko energii. Tracisz dostęp do mechanizmów, które w ogóle pozwalają ci funkcjonować. Regulacji emocji. Koncentracji. Zdolności do hamowania impulsów. Wszystko to, czego i tak masz mniej niż inni, kurczy się jeszcze bardziej. Niewyspany człowiek z ADHD nie ma po prostu „gorszego dnia". Jest wersją siebie, w której wszystko, co trudne, jest jeszcze trudniejsze, a wszystko, co łatwe, przestaje być łatwe.

Widzę to u ludzi w pracy. Drobne pomyłki wynikające z przeoczeń, których normalnie by nie popełnili. Emocje na skraju. Mała uwaga, która w inny dzień przeszłaby bez echa, nagle urasta do rozmiaru kryzysu. Często stoi za tym po prostu kilka złych nocy z rzędu.

Szanse, których nawet nie zauważasz

Znacznie bardziej ukryty efekt braku snu to coś, czego nie widać po jednej złej nocy, ale co kumuluje się przez miesiące i lata. Twoje niewyspane ciało jest zajęte jednym zadaniem – utrzymać cię przy życiu. Ogranicza się do podstawowych funkcji, do tego, żeby przetrwać dzień. Nie ma zasobów na nic więcej.

Na pewno nie na wypatrywanie szans. Nie na zauważenie czegoś, co mogłoby zmienić kierunek twojego życia. Nie na tę rozmowę, która mogłaby coś otworzyć – bo żeby ją zobaczyć, trzeba być obecnym, a nie tylko fizycznie zajmować krzesło.

Brak snu nie sprawia, że wchodzisz do niewłaściwego pociągu. Sprawia, że stoisz na peronie, z którego odjeżdżają pociągi, a ty nawet ich nie zauważasz. Po prostu nie ma ich w twoim polu widzenia. Bo twój mózg w tym momencie walczył o coś znacznie bardziej podstawowego.

Pamięć, która zaczyna zawodzić

Mam problemy z pamięcią. Coraz więcej i coraz częściej. Nie wiem, ile z tego to ADHD, ile stres, a ile lata niedoboru snu. Prawdopodobnie wszystkie trzy rzeczy naraz.

Ale wiem jedno: sen to moment, kiedy mózg porządkuje to, czego się nauczył. Przenosi informacje z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Konsoliduje, sortuje, archiwizuje. Jeśli tego nie dostaje, nie archiwizuje. Rzeczy znikają. Rozmowy, szczegóły, twarze, fakty. Można przez jakiś czas zwalać to na nieuwagę, ale fakt jest taki, że twój mózg nie ma kiedy tego zapisać.

I jest w tym coś głębszego niż irytacja, że czegoś nie pamiętasz. Jednym z moich największych lęków jest utrata kontroli nad własnym umysłem. Umysł to jedyna rzecz, na której zawsze mogłem polegać. Nawet gdy wszystko inne szło nie tak, myślenie jakoś działało.

I kiedy zaczynam zauważać, że pamięć zawodzi, że szukam słów, które powinny być pod ręką, że coś, co pamiętam z poprzedniego tygodnia, jest rozmyte, pojawia się pytanie, którego nie chcę zadawać. Ile z tego wyrządziłem sobie sam. Latami. Noc po nocy. Nie wiem, czy da się to cofnąć. Nikt mi na to pytanie nie odpowie. Ale wiem, że sen to jedno z niewielu miejsc, gdzie mam na to jakikolwiek wpływ.

„Weź melatoninę" i inne rady, które nie pomagają

Na przestrzeni lat słyszałem wiele rad na temat snu. Tych chcianych i tych mniej chcianych. Dużo ich. Różnych. Od różnych ludzi, w różnych momentach. Niektórzy mówili z troską. Niektórzy z irytacją. Niektórzy po prostu dlatego, że cisza jest niekomfortowa i trzeba ją wypełnić. Ale wszystkie miały jeden wspólny mianownik. Zakładały, że mój problem jest prosty i łatwo go rozwiązać.

Weź melatoninę. Jak słyszę „weź melatoninę", coś we mnie się zamyka. Czuję wtedy pewien rodzaj wyczerpania. Bo próbowałem melatoniny. Próbowałem dziesiątek, setek innych suplementów. Próbowałem braku ekranów przed snem i czarno-białych ekranów. Próbowałem chłodnej sypialni, opaski na oczy, białego szumu, brązowego, specjalnej poduszki. Próbowałem stałych godzin przez kilka miesięcy z rzędu. Zapisywania myśli w notatniku, żeby „wyjąć je z głowy". Medytacji przed snem. I silnych leków nasennych od psychiatry.

Kiedy ktoś mówi mi „weź melatoninę", widzę, że jest na początku drogi, której koniec dawno minąłem. I nie mam siły tłumaczyć. Byłbym w tej rozmowie jak encyklopedia.

Ale to, co mówisz sobie sam po latach zmagań, jest gorsze niż jakakolwiek rada z zewnątrz. „Zawsze coś muszę odwalić. Czemu się ciągle sabotuję?" „Nawet spać nie potrafię." „Może to dlatego, że za mało robię w ciągu dnia?" „Co jest ze mną nie tak?"

Tu jest prawdziwy problem. Nie w melatoninie ani w ludziach, którzy ją proponują. W tym, że po wystarczająco wielu latach słyszenia, że to kwestia nawyków, chęci czy twojego nieogarnięcia, zaczynasz w to wierzyć. Z czasem każda zła noc staje się dowodem przeciwko sobie. Kolejnym potwierdzeniem, że zawodzisz nawet w czymś tak podstawowym jak spanie.

A prawda jest inna. Twój mózg ma inaczej skonstruowany mechanizm przechodzenia w stan spoczynku. Inaczej reguluje rytm dobowy. Inaczej wycisza myśli. Inaczej reaguje na stres związany z samym brakiem snu. Mamy różnice na poziomie biologii, której żadna rutyna nie zmieni samą swoją obecnością, nawet wdrożona perfekcyjnie. I każdy, kto ci mówi, że „wystarczy chcieć", po prostu nie wie, jak to wygląda od środka. Ty wiesz. I pamiętaj o tym.

Sygnały, że to już nie jest zła noc

Jest różnica między złą nocą a wojną, którą prowadzisz od lat na bardzo rozległym froncie. Zła noc zdarza się każdemu. Dziś jest, jutro jej nie ma. Zostawia zmęczenie, które mija. Ale są sygnały, które mówią, że to już nie jest „zła noc". Że wpadki stają się wzorcem. Ignorowanie ich przez lata było moją specjalnością.

Budzisz się zmęczony. Nie chodzi o poranek po jednej złej nocy. Chodzi o to, że nie pamiętasz, kiedy ostatni raz wstałeś z łóżka z poczuciem, że jesteś wypoczęty. Rano jest dla ciebie domyślnie ciężkie – nie wyjątkowo, ale zawsze. Zmęczenie przestało być tymczasowym stanem. Stało się punktem startowym.

Ciągle liczysz godziny snu. Zerkasz na zegarek o dwudziestej trzeciej i już wiesz – za mało. Kalkulujesz, czy pięć godzin wystarczy. Czy cztery i pół da radę. Które spotkania przeżyjesz na autopilocie. Zasypiasz z gotowym planem zarządzania jutrzejszą katastrofą, a nie z otwartą głową, gotową na to, co przyniesie dzień.

Zaczynasz bać się wieczoru. Tego momentu, kiedy wszyscy mówią „dobranoc", a ty wiesz, że za chwilę zacznie się czekanie. Na sen, który może nie przyjść. Na myśli, które na pewno przyjdą. Więc odkładasz ten moment. Zostajesz przy laptopie dłużej, niż powinieneś. Łóżko przestało kojarzyć się z odpoczynkiem. Zaczęło kojarzyć się z miejscem, w którym ciągle przegrywasz. Więc uciekasz.

Wiesz, co pomaga, ale tego nie robisz. Masz wiedzę. Masz doświadczenie. Wiesz dokładnie, co ci służy, a co przeszkadza. I nie stosujesz tego albo stosujesz na chwilę, w przypływie fali mocy: „naprawię się!". Dzieje się tak z poczucia beznadziei, że nawet jak zastosujesz, i tak może nie zadziałać. To sygnał alarmowy. Wynika z wypalenia walką, którą prowadzisz zbyt długo.

Mówisz sobie „i tak już się nie wyśpię". „Jest druga. I tak już się nie wyśpię." I zamiast próbować, odpuszczasz. Scrollujesz. Oglądasz. Robisz cokolwiek, byle nie leżeć w ciszy z myślami. Bo leżenie z myślami i próba zaśnięcia przy nich boli bardziej niż rezygnacja. To moment, w którym sen przestaje być czymś, po co sięgasz. Staje się czymś, na co czekasz, aż przyjdzie samo. Ale czy przyjdzie?

Myślę, że jak masz trzy z pięciu tych sygnałów, to raczej nie jest już przypadek. Nie jest to też twoja wina. To wzorzec, który ma swoją nazwę i swoje przyczyny. I który można zmienić. Ale najpierw trzeba go nazwać. Bo jeśli czegoś nie jesteśmy świadomi, to nie wiemy nawet, od czego zacząć.

Jak przestałem przegrywać tę wojnę

Przez bardzo długie lata tę wojnę przegrywałem. Podejrzewam, że mój staż na ziemi, licząc to, ile w sumie nie spałem, może być dłuższy niż niejednej osoby dwadzieścia lat starszej ode mnie. Najdłużej odrabiałem jedną lekcję: myliłem się co do tego, jak wygląda wygrywanie.

Myślałem, że wygrać znaczy rozwiązać problem. Znaleźć ten jeden właściwy rytuał, tę właściwą tabletkę, ten właściwy system. I już, naprawić się na zawsze. Tego nie osiągnąłem. I pewnie nigdy nie osiągnę. Ale gdzieś po drodze przestałem przegrywać. Ku mojemu zaskoczeniu, wydarzyło się to zupełnie inaczej, niż myślałem.

Przestałem urządzać sobie rozprawę sądową

Przez lata każda zła noc była dowodem, który bardzo chętnie wykorzystywałem przeciwko sobie. Leżałem i nie mogłem zasnąć, i zamiast po prostu leżeć, zaczynałem się katować. Wyzywałem się w myślach. Robiłem bilans wszystkiego, co nie wychodzi. Zła noc zamieniała się w rozprawę sądową, w której byłem jednocześnie oskarżycielem, oskarżonym i sędzią. Wyrok zawsze był ten sam. Winny.

Aż przyszedł ten jeden dzień, kiedy moja głowa przyswoiła coś bardzo prostego. Stres z powodu braku snu skuteczniej uniemożliwia sen niż sam brak snu. Że ta rozprawa, którą urządzałem sobie w głowie, była jedną z głównych przyczyn, dla których nie mogłem zasnąć. Walczyłem ze snem tak zaciekle, że w końcu sam nie wiedziałem, czy chcę zasnąć, czy wygrać. A z tej areny i tak co noc wychodziłem pobity.

Patrzeć na myśli, zamiast je gonić

Kiedy mówię o medytacji, nie mówię o siedzeniu ze skrzyżowanymi nogami i nakładaniu czakr. Mówię o jednej konkretnej umiejętności: żeby zauważyć myśl i jej nie gonić.

Dawniej, kiedy w nocy przychodziła myśl o jakiejś rozmowie sprzed tygodnia, wchodziłem w nią. Analizowałem. Odpowiadałem w głowie. Budowałem kontrargumenty. I jedna myśl ciągnęła następną. Teraz ją widzę. Mówię sobie – jest. A potem pozwalam jej odpłynąć.

Nie zawsze to działa. Ale zmienił się mój stosunek do tych myśli. Przestały być wrogiem, którego trzeba pokonać. Stały się hałasem w tle – obecnym, ale niekoniecznie ważnym. To umiejętność. Można się jej nauczyć. Nie wymaga talentu ani duchowości. Wymaga tylko powtórzeń.

Stoicyzm dał mi dystans

Nie mogę kontrolować tego, że mój mózg nie chce się wyłączyć. To zdanie brzmi prosto. Ale dotarcie do momentu, w którym naprawdę w nie wierzysz, zajęło mi lata.

Stoicyzm nauczył mnie jednego podstawowego podziału: są rzeczy, na które mam wpływ, i rzeczy, na które nie mam. A marnowanie energii na te drugie jest wyborem, nie koniecznością. Nie mogę wymusić snu. Mogę za to kontrolować to, jak reaguję na jego brak. Czy będę się katować, czy pozwolę nocy być tym, czym jest. Czasem złą. Czasem jedną z wielu, ale zawsze taką, która minie.

Kiedy przestałem traktować każdą bezsenną noc jak osobistą porażkę, paradoksalnie zaczęło mi się spać lepiej. Nie dlatego, że rozwiązałem problem. Przestałem do niego dokładać.

Akceptacja, której nie da się udać

To brzmi jak wyświechtana porada z książki o samorozwoju. Ale między akceptacją jako słowem a akceptacją jako stanem jest przepaść, której przejście zajęło mi bardzo dużo czasu. Często maskujemy ten stan logiką. Niby się przekonaliśmy, ale temat nie jest zamknięty.

Przez lata myślałem, że akceptuję wszystkie swoje problemy. Ale w praktyce każda zła noc, każdy brainfog, każda chwila, gdy nie funkcjonowałem tak, jak chciałem, wywoływały we mnie złość na siebie. Poczucie, że powinienem być lepszy. Prawdziwa akceptacja wyglądała tak, że pewnego dnia zdałem sobie sprawę, że ta złość nic nie zmienia. Że mój mózg nie będzie działał inaczej dlatego, że jestem na niego zły. Że jedyne, co ta złość robi, to mi przeszkadza. Więc po prostu przestałem.

Nie zrobiłem tego z dnia na dzień, ale z czasem widziałem wyraźną poprawę. Dziś, kiedy przychodzi „ta noc", nie mam już z nią związanego stresu. Jest. Leżę. Czekam. Czasem złapię za książkę. I w którymś momencie zasypiam. To nie jest zwycięstwo nad snem. To jest zawarcie pokoju z nim.

Może sen to nie jest problem do rozwiązania

Przez większość tego tekstu pisałem o śnie jak o wojnie. Bo przez większość życia tak to odczuwałem. Przez całe życie traktowałem sen jak przeciwnika. Coś do pokonania, do ogarnięcia, do naprawienia. I dopiero niedawno dotarło do mnie, że może problem nie był w samym śnie. Problem był w tym, że zamiast z nim współpracować, wypowiedziałem mu wojnę. A z własnym mózgiem niełatwo wygrać.

Mając ADHD, masz wiele obszarów w życiu, które są znacznie utrudnione, a sen jest jednym z nich. Nie mówię, żebyś się z tym pogodził i nie robił nic. Mówię, żebyś przestał traktować każdą złą noc jak dowód, że coś jest z tobą fundamentalnie nie tak. Bo nie jest. Masz mózg, który działa na innych zasadach. I jedną z tych zasad jest to, że wyłączenie go wieczorem wymaga więcej niż zgaszenie światła i przykrycie się ciepłą pierzyną.

To twoja biologia, a nie wina. Możesz się na nią gniewać, ale popraw mnie, jeśli się mylę – nic to nie zmieni. I im szybciej przestaniesz z nią walczyć, a zaczniesz z nią współpracować, tym więcej nocy skończy się snem zamiast rozprawą sądową.